Hulpmiddel voor controle over kleuren
Opmerking vooraf: De pagina's over de Visuele test set bevatten grote bestanden.
Lezen of downloaden kan daarom veel tijd in beslag nemen. De hele set is inclusief fotografische refentieafdruk beschikbaar op CD-ROM in luxe verpakking voor een kostenvergoeding van € 5,00 inclusief BTW. De CD-ROM is verkrijgbaar of te bestellen bij de meeste fotowinkels en FDi Digital Imaging Service fotolabs.
Inleiding
Dat is in feite een heel logisch verschijnsel. Computerbeeldscherm zijn
niet allemaal hetzelfde, ze kunnen sterk verschillen in techniek, kwaliteit,
instelling en afstelling. Het omgevingslicht waarbij een computerscherm
wordt bekeken kan heel veel verschil maken in de zichtbare kleuren en
helderheid. Daarnaast ‘weet’ het computerprogramma natuurlijk
niet op welke manier, met welke technieken en materialen of met welke instellingen
het digitale fotobestand afgedrukt gaat worden. De persoonlijke smaak van
de gebruiker is al helemaal niet bij apparatuur of software bekend….
De uitdrukking ‘ What You See Is What You Get’ ( wysiwig) wordt in de
computerwereld veel gebruikt. Bij bewerken en afdrukken van foto’s zou
er eigenlijk moeten staan:
‘ What You See is What You Get … nadat alle maatregelen zijn genomen
om de afbeeldingen zo nauwkeurig mogelijk op het beeldscherm te zien als
ze er ook bij de te gebruiken manier van afdrukken uit zullen gaan zien’
Dat klinkt een stuk ingewikkelder maar is wel heel logisch.
Maak maar eens een afdruk van een foto die er op het beeldscherm goed uit
ziet. Zet dan met de knoppen van het beeldscherm ( niet met een programma!)
het scherm op heel donker of heel licht en druk nog een keer af. De afdruk
is hetzelfde terwijl het beeldscherm toch iets heel anders laat zien. Er
is dus geen 1:1 relatie tussen het schermbeeld en de afdruk.
Foto professionals moeten natuurlijk heel nauwkeurig de resultaten van
de afdruk kunnen voorzien terwijl ze digitale beelden bewerken. Ze gebruiken
daarom vaak geavanceerde color management systemen om de controle over kleuren
vanaf opname of scan tot en met de afdruk te krijgen. Daarbij komt niet
alleen geavanceerde apparatuur maar ook veel kennis van zaken te pas. Bewerkingsprogramma’s
hebben ook zo hun eigen methoden om kleuren te regelen, dat moeten de profs
dan ook goed onder de knie hebben. Niet voor niets staan de vakbladen dan
ook regelmatig bol van de informatie over zaken rond color management en
de nieuwste ontwikkelingen daarvan.
Met veel apparatuur, hoge kosten en diepgaande kennis aan het werk gaan
om grip op kleuren te krijgen is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd.
Het is ook lang niet voor iedereen nodig. Met een goede instelling van
de monitor, afgestemd op de te gebruiken manier van afdrukken, kan iedereen
op gemakkelijke wijze grip op de kleuren krijgen. Een klein beetje kennis
en digitale afbeeldingen die als goede referentie kunnen dienen bewijzen
daarbij uitstekende diensten. Zulke bestanden zijn te vinden in de Fujifilm
Visuele Test Set.
-
Een refentiebestand Referentie-tif
voor 13 x 18 afdruk
-
Een bestand CONTRAST voor afstelling monitor
-
Een 10 x 15 Fujifilm FDi digital Imaging Service afdruk van ref_ jpg
In volgende pagina’s wordt het juiste gebruik van deze bestanden en
de afdruk beschreven.
De camera
Digitale camera’s zijn meestal voorzien van een LCD monitor om de gemaakte
opnamen te bekijken of te beoordelen. Wat er op de LCD te zien is geeft
een indruk van de opname maar niet zo maar een exacte weergave van de uiteindelijke
afdruk. Hier speelt hetzelfde verschijnsel zoals bij de monitor instelling
waarover in de inleiding al werd gesproken. De LCD monitor kan bijvoorbeeld
worden bekeken bij veel of bij weinig licht. De opname ziet er onder verschillende
omstandigheden dan ook anders uit. Toch is er dan niets anders in het fotobestand.
Hetzelfde geldt ook bij lichter of donkerder afstellen van de camera LCD.
Het bestand CONTRAST.TIF
Te gebruiken voor het afstellen van de monitor.
Hoofdvoorwaarde is dat er geen lichtbronnen direct op de monitor schijnen.
Reflecties op het beeldscherm moeten worden vermeden. De omgeving achter
de monitor moet neutraal en niet te licht zijn om tegenlichtverblinding te
voorkomen. De monitor mag dus niet
voor een raam staan of tegenover een raam zodat u met licht in de rug
op de monitor werkt.
De monitor, respectievelijk de grafisch kaart, moet 24 bits kleurdiepte
RGB kunnen weergeven (16,7 miljoen kleuren) Een lagere kleuromvang is voor
beeldbewerking ongeschikt. Het bestand CONTRAST.TIF kan gebruikt worden
om een
grove instelling van de monitor helderheid te doen. Open dit bestand
in een beeldbewerkingsprogramma* en maak het beeldvullend. Stel de contrastregeling
op maximaal contrast. Regel de helderheid met de instelmogelijkheden van
de monitor zelf zo dat het vierkant in het zwarte deel net nog zichtbaar
is. Het vierkant in het witte deel moet eveneens zwakjes zichtbaar zijn.
* Bij beeldbewerkingsprogramma’s met geavanceerde kleurfuncties zoals
late versies van Adobe Photoshop alle profielen uitzetten. De weergave
van de bestanden dus niet aanpassen.
Zo past u de monitorweergave aan
Open het bestand referentie.tif in uw beeldbewerkingssoftware
( als bijvoorbeeld Adobe Photo De Luxe, Paint Shop Pro, Corel Photo Paint,
PicturePublisher) en maak het beeldvullend. 2 Stel vervolgens het contrast
en de helderheid zo in dat de grijstrap aan de linkerzijde een op het oog
gelijkmatige trapsgewijze verandering van helderheid toont.
Eventuele fijnafstemming van de gradatie kunt u ( voor zover aanwezig)
regelen met het computer operating systeem, met de software van de grafische
kaart ( beeldschermkaart) of
Met monitor weergave instellingen van het beeldbewerkingsprogramma.
Let wel: het gaat hier niet om veranderingen aan het beeld van de afbeelding
maar om vaste instellingen van uw systeem
Regel de kleurweergave met de instelmogelijkheden van uw besturingssysteem,
grafische kaart of beeldsoftware zodanig dat de grijstrap aan de linkerkant
een gelijkmatig verloop toont en de achtergrond daarvan neutraal lijkt.
Ook hier niet het beeld zelf bewerken maar alleen de monitorinstellingen
aanpassen! Vergelijk nu de weergave op het beeldscherm met de referentieafdruk
van de Visuele Test Set. Houdt deze
instellingen vast voor alle werkzaamheden met afbeeldingen ! Belangrijk:
Een aantal kleuren kunnen door de manier waarop kleuren tot stand komen
op monitoren niet hetzelfde beeld tonen als de opzicht referentie afbeelding.
Dat geldt in het bijzonder voor basiskleuren als magenta, blauwgroen, blauw,
groen en rood. Sterk verzadigde kleuren kunnen op een beeldscherm niet echt
beoordeeld worden! Zie onderstaande afbeelding
2.
Afdrukken met eigen printer
.
Druk het bestand referentie.tif op uw printer af zonder dat u
iets aan het origineel hebt gewijzigd. Vergelijk de afdruk met de referentieafdruk
van de Visuele Test Set. Let er op dat de verlichting daarbij voldoende
helder en neutraal is. Pas daarna de instellingen van de printer, of de printersoftware
instellingen zo aan dat de grootst mogelijke overeenkomst met de referentieafdruk
ontstaat.
Verander hierbij niets aan de instellingen van het bestand maar alleen
aan de printerinstellingen of gebruik eventueel een printerprofiel. Herhaal
dit voor elke gewenste soort afdruk waarmee u zal gaan werken. ( papiersoorten,
afdrukkwaliteit,
printerresolutie) Leg de gevonden instellingen in de printersoftware
vast of, indien niet mogelijk, noteer de gevonden instellingen voor later
gebruik.
Stel uw prioriteiten. Afbeeldingen welke met verschillende technieken
tot stand komen zullen nooit helemaal identiek zijn, In het bijzonder de
weergave van sterk verzadigde, volle kleuren hangt zeer van de gebruikte
kleurstoffen en technieken af. Concentreer u dus op de beeldelementen welke
voor u van belang zijn bijvoorbeeld huidtinten, neutrale grijstinten, hemelsblauw
of groentinten.
______________
Beeldbewerkingprogramma's, zoals bijvoorbeeld Photoshop, veranderen de afbeeldingen bij het openen m.b.v. een kleurprofiel. Open het bestand in dat geval met een RGB monitorprofiel respectievelijk zonder enige kleurverandering.
Controle van scanner instellingen
Bij de Visuele Test Set
hoort een referentieafdruk
welke met een FDi Frontier fotografisch lab is gemaakt. De afbeelding werd
dus op echt fotopapier afgedrukt. Dat geeft u de mogelijkheid om uw scanner
af te controleren. Regel eerst uw monitor zodanig dan het geopende referentiebestand
er zo veel mogelijk uit ziet zoals op de fotoafdruk die bij dat bestand
hoort. Leg daarna de foto op de scanner en maak een scan. Open vervolgens
het referentie.tif en vergelijk de twee beelden op het beeldscherm.
Als alles goed is zijn de twee beelden op het scherm vrijwel identiek en
lijken ze allebei op de afdruk. Wijkt het gescande beeld af regel die afwijking
dan bij met de instellingen van de scanner software.
Wanneer u elders afdrukken laat maken zal het vrijwel nooit mogelijk
zijn om de kleurweergave van de afdruksystemen aan uw instellingen aan te
laten passen. De oplossing is dus dat u de instellingen van uw systeem aanpast
aan de externe afdrukservice. Ook daarbij helpt de Visuele Test Set..
Het loont de moeite om het bestand referentie.dief te laten afdrukken
door de externe afdrukservice van uw keuze. Doet u dat per Internet of
per diskette dan kunt u daarvoor het gecomprimeerde bestand ref_jpg
gebruiken.
Vergelijk daarna het resultaat met de afbeelding van het originele bestand
op uw monitor.
Bij zichtbare verschillen in kleur, helderheid en contrast verandert
u de instellingen van de monitor zodanig dat goede overeenstemming met de
extern gemaakte afdruk ontstaat.
Ook hier weer niet de instellingen van het bestand veranderen maar die
van uw beeldscherm. Leg de gevonden instelling in uw software vast plak
zo nodig de knoppen van de monitor vast of, indien dat niet kan, noteer de
gevonden instellingen. Pas nadat u de monitor op de kleurweergave van het
extern afdrukken heeft afgestemd kunt u het bestand zodanig aanpassen dat
goede overeenstemming met de referentieafdruk bereikt wordt. Laat u dan
het gewijzigde bestand opnieuw afdrukken dan hoort u een afdruk te krijgen
welke goed met de referentieafdruk overeenkomt.
Met de Visuele Test Set kunt u de monitorbeelden dus afstemmen
op wat er bij het afdrukken tevoorschijn komt. Daarmee bent u in staat om
met eenvoudige middelen sneller en meer trefzeker tot goede resultaten te
komen. Indien u behoefte heeft aan een nog nauwkeuriger beheersing van kleurweergave
dan heeft u color-management software en meetapparatuur en mogelijk ook een
nauwkeurig calibreerbare monitor nodig. Daarmee, en met de nodige kennis
van color management , kunt u alle apparaten in de keten meten en nog nauwkeuriger
op elkaar afstemmen. Welke methode u ook gebruikt, let er op dat de kleurafstemming
voor elke combinatie van invoer- en uitvoer apparatuur apart moet worden
utgevoerd. Van tijd tot tijd is het zaak om het afstemmen te herhalen omdat
de apparaatinstellingen in de tijd kunnen verlopen.
Uitgangspunt bij het werken met de Visuele Test Set ( en bij alle methoden
om apparatuur af te stemmen) is dat telkens de nodige aanpassingen niet
in het bestand worden uitgevoerd maar in de instellingen van de apparatuur.
Afhankelijk van het systeem is dat mogelijk met instelknoppen (b.v. monitor)
of met instellingen in de bij de apparatuur behorende software.
Vervolgens is het vasthouden van de gevonden instellingen erg belangrijk.
Soms kan dat in de apparatuur software, soms kan dat niet en moeten de gevonden
waarden worden genoteerd. In de praktijk komt het bijvoorbeeld wel voor
dat rond een monitor instelknop een aantal gekleurde streepjes worden aangebracht
om de verschillende standen
weer terug te kunnen vinden. Welke apparatuur en welke software u ook
hebt, om de juiste wijze van instellen te vinden moet u de handleidingen
van de betreffende apparatuur en / of software raadplegen. Wegens de enorme
hoeveelheid verschillende apparatuur,
software, programma's en computerbesturingssysteem software plus de
oneindige combinatiemogelijkheden daarvan, is het niet mogelijk dat Fujifilm
u van advies kan dienen over de wijze waarop uw apparatuur, uw software
of uw computerbesturingssysteem moet worden bediend. Bij vragen in deze
richting zal Fujifilm u dan ook alleen maar kunnen adviseren om contact
met de betreffende leverancier(s) op te nemen.
In de informatie van Visuele Test Set wordt opgemerkt dat kleuren zo
goed mogelijk op elkaar moeten worden afgestemd maar dat identieke weergave
bij verschillende technieken niet mogelijk is. Om dit in de praktijk waar
te nemen kunt u in uw bewerkingsprogramma bijvoorbeeld een groot vlak maken
en vullen met een volle, verzadigde kleur. Verzadigd groen ( G 255) hoort
op een goede afdruk zuiver groen te zijn. Zie eventueel
de groene streep op het Fujifilm referentiebestand en de bijbehorende
afdruk. Op uw beeldscherm zal deze tint in de meeste gevallen een lichte
bijna fluorescentie groen achtige indruk maken. U kunt dit herhalen voor
verschillende verzadigde tinten zoals 255 rood en 255 blauw om een indruk
te krijgen hoe u de kleurweergave van uw monitor moet beoordelen. Printers
hebben, afhankelijk van de techniek zeer uiteenlopende mogelijkheden. De
referentiefoto bijvoorbeeld toont diepe verzadigde kleuren en de volle
fotografische RGB kleuromvang. Het is dan ook een echte fotoafdruk van het
bestand, gemaakt met het Fujifilm digitaal belichtend Frontier lab. CMYK
inktprinter hebben een lagere verzadiging en
een geringere kleuromvang. De kleurafdruk zal ook bij maximale instelling
dus ook minder verzadigd zijn met een kleinere kleuromvang. Inkjetprinters,
werkend met 'gewoon' papier tonen een nog lagere verzadiging en kleuromvang.
Juist om alles voorspelbaar te maken is zo belangrijk dat met de Visuele
Test Set de monitor weergave telkens op de te gebruiken afdrukmethode wordt
afgestemd.